Obecnie system ubezpieczeń społecznych opiera się na czterech podsystemach:
- ubezpieczenia rentowe,
- ubezpieczenie emerytalne,
- ubezpieczenia w razie choroby i macierzyństwa ( chorobowe),
- ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych 9 wypadkowe).
Na każde z tych ubezpieczeń odprowadza się osobną składkę.
Zgodnie z ustawa składki uległy ujednoliceniu dla wszystkich ubezpieczonych i przyporządkowaniu właściwej stawki procentowej dla poszczególnego rodzaj ubezpieczeń. Składka na ubezpieczenie emerytalne i rentowe odprowadzana jest w równej części przez pracownika i pracodawcę, jednakże część opłacana przez pracownika wpływa na konto wybranego funduszu emerytalnego, w przypadku, gdy pracownik jest uczestnikiem II filaru systemu emerytalnego. Ubezpieczenie w razie choroby jest opłacane jedynie przez pracownika, a ubezpieczenie wypadkowe, którego wysokość zależna jest od wysokości płaconych składek i zagrożeń zawodowych, finansowane jest tylko przez pracodawcę.
Składki na wyżej wymienione ubezpieczenia za osoby, które prowadzą pozarolnicza działalność lub osoby dobrowolnie objęte ubezpieczeniem rentowym i emerytalnym, w przypadku, gdy podlegają tym ubezpieczenia, w całości finansują sami ubezpieczeni z własnych środków.
Ustawa określa poziom stóp procentowych następujących składek:
- 19,52% podstawy wymiaru wynagrodzenia, na ubezpieczenie emerytalne, ( z czego 7,3% podstawy wymiaru wynagrodzenia Zakład ubezpieczeń społecznych, przekazuje na konto wybranego przez ubezpieczonego otwartego funduszu emerytalnego), gdy dana osoba uczestniczy w II filarze),
- 13% podstawy wymiaru wynagrodzenia na ubezpieczenie rentowe,
- 2,45% wymiaru wynagrodzenia na ubezpieczenie chorobowe,
- od 0,97% do 3,86% podstawy wymiaru wynagrodzenia na ubezpieczenia wypadkowe.
Dość dużą zmianą w systemie ubezpieczeń społecznych jest oszacowanie maksymalnej kwoty wymiaru składek. Ich roczna podstawa nie powinna przekroczyć w danym roku kalendarzowym trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego na dany rok kalendarzowy, zawartego w ustawie budżetowej. W istocie powoduje to, iż składki na ubezpieczenie rentowe i emerytalne obliczane są i przekazywane do ZUS jedynie do osiągnięcia tej kwoty. Od nadwyżki zarobków składek się nie pobiera. Ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe nie posiadają takiego ograniczenia i płacone SA od całości uzyskanego przychodu.
